کالیبراسیون چیست؟

دکتر زیاد عادت به انجام کارهای منزل بخصوص موارد تعمیراتی آن نداشت. متری در دست داشت و بقول خودش از لپ لپ نصیبش شده بود. شیشه میز نهارخوری خیلی وقت بود که شکسته شده و دکتر بیش از پیش علاقمند به اندازه گیری آن شده بود. اندازه ها را که گرفت بی معطلی نزد شیشه ساز محله رفت و با یک شیشه رنگی چند هزار تومانی به منزل بازگشت.

ساعتها سعی می کرد شیشه را جا بزند ولیکن با تعجب می دید که شیشه بزرگتر از جایش است. با تعجب شیشه را متر کرد و دید طول و عرض آن بیشتر از میزان سفارش داده است. با عصبانیت شیشه را برداشت و پیش شیشه ساز برگشت و با توپ و تشر از وی خواست که به اندازه 5 میلیمتر از طول و عرض آن بتراشد.
شیشه ساز که به کار خود مطمئن بود گفت آقای دکتر چند وقت پیش که فشار خونم بالا رفته بود شما فشارم را گرفتید و گفتید 16 است. قبل از شما پرستار بخش، فشارم را 18 اعلام کرد مگر می شود به فاصله 5 دقیقه فشارم بدون مصرف دارویی اینقدر پایین آید. گفتم یا دستگاه شما ایراد دارد یا دستگاه خانم پرستار. حالا اگر امکان دارد مترتان را بدهید ببینم.
چیزی نگذشته بود که شیشه ساز قهقهه زنان به دکتر نشان می داد که 5 میلیمتر از ابتدای متر نیست و بدین گونه دکتر اهمیت کالیبراسیون ابزار اندازه گیری را درک نمود.
 
چند وقت پیش با مدیر فروش یکی از سازندگان اتصالات فولادی بطور تلفنی بحثمان شد. می گفت گزارش بازرسی شما پر از ایرادات بنی اسرائیلی است و شما با ما سر ناسازگاری دارید.
گزارش را نگاهی انداختم و دیدم یکی از مغایرتها، عدم ارائه مدارکی دال بر کالیبره بودن ابزار اندازه گیری همچون ضخامت سنج، متر و کولیس سازنده است. گفتم کالیبره نبودن ابزار اندازه گیری شما و گزارش عدم انطباق ایراد بنی اسرائیلی است؟
اصرار داشت که چرا کالیبراسیون ابزار اندازه گیری در دامنه بازرسی (Scope of Inspection) ارائه شده از طرف کارفرما وجود ندارد. گفتم خانم محترم آیا شما می دانید کالیبراسیون یعنی چه؟ آیا با الزامات استانداردهای کنترل کیفیت آشنایی دارید؟ مگر می شود شما مدعی کیفیت باشید ولی هیچ اطمینانی از اندازه گیری ها نداشته باشید؟
به هر حال مبحث کالیبراسیون تجهیزات اهمیت ویژه ای در بازرسی و کنترل کیفیت دارد. بارها اتفاق افتاده که ساعتها امکانات تست هیدروستاتیک مخازن را فراهم می کنند و حتی بازرس را تا نیمه شب در کارگاه نگه می دارند ولیکن همین که فشارسنج ها را می بندند متوجه می شوند که کالیبراسیون فشارسنج ها اعتبار ندارد و تاریخ آن گذشته است.
این موضوع همان قدر که برای تجهیزات و ابزار اندازه گیری اهمیت دارد برای تجهیزات تولید همچون دستگاههای جوشکاری، ماشین کاری و از این قبیل حائز اهمیت است.
الزامات کالیبراسیون در استاندارد ایزو آی ای سی 17020 با عنوان معیارهای عمومی برای انواع مختلف سازمانهای بازرسی کننده مطرح  شده است. بازرسانی که به اهمیت این موضوع کمتر توجه می نمایند بایستی بیشتر اینگونه استانداردها را مورد مطالعه قرار دهند. در ذیل بندهایی از این استاندارد آورده شده است:
بند9-6 : سازمان بازرسي كننده بايد اطمينان يابد كه در صورت اقتضا تجهيزات پيش از آغاز به كارگيري و پس از آن طبق يك برنامه تعيين شده كاليبره مي شود.
بند9-7: برنامه كلي كاليبراسيون بايد طوري طراحي و بكار برده شود كه اطمينان دهد در صورت كاربرد اندازه گيري هاي انجام شده توسط سازمان بازرسي كننده ,برابر استانداردهاي ملي و بين المللي اندازه گيري قابل رديابي است .در صورتي كه در استانداردهاي بين المللي و ملي نتوان اندازه گيري را رديابي كرد,سازمان بازرسي كننده بايد گواهي رضايت بخشي از ارتباط با دقت نتايج اندازه گيري را ارائه نمايد.
بند9-8: استانداردهاي اندازه گيري مرجع كه توسط سازمان بازرسي كننده نگهداري مي شود بايد تنها براي كاليبراسيون و نه به منظور ديگري مورد استفاده قرار گيرد.استانداردهاي اندازه گيري مرجع بايد توسط يك سازمان صلاحيتدار كه بتواند قابليت رديابي مرتبط بودن به استانداردهاي ملي و بين المللي اندازه گيري را فراهم نمايد,كاليبره گردد.
بند 9-9: در صورت اقتضا ,تجهيزات بايد در فواصل زماني بين كاليبراسيونهاي مجدد ,تحت بررسي حين خدمت قرار گيرد.
بند 9-15: اطلاعات مربوط به تجهيزات بايد ثبت شود.معمولاً اين اطلاعات شامل كاليبراسيون و نگهداري خواهد بود.
برای درک بهتر استاندارد ایزو آی ای سی 17020 لینک زیر راهنمای استفاده و کاربرد این استاندارد می باشد که انجمن IAF/ILAC تهیه نموده است:
 

نوشته شده توسط :محمد رضا زاده

  1. mohamad rezazade گفته:
    ۱۳۹۲/۴/۲۳ 6:57 PM

    لطفا با توجه به قوانین سایت بازرسی فنی و کنترل کیفیت حتما منبع مطلب را ذکر فرمایید. سایت www.inspector.ir متشکرم

دیدگاه خود را بنویسید

: (الزامی)
: (الزامی)
:
ارسال